Monday, July 28, 2014

Sa Pag-eksena ng Abante at Ilang Indie Komiks sa Panahong Palubog na ang Komiks Industry (Part 8)



Ang Anerto Publication 

 Abante Action 
 Abante Thriller

Ang dalawa  sa pitong komiks title na inilathala ng 
malaking Publication

Isang higanteng publication ang biglang humirit at nag-venture sa komiks habang papalubog ang industrya, noong late 2002.  Ang Anerto Publication.  Pitong titulo ng kanilang mga komiks ang inilunsad sa circulation at ito ay ang:  Abante Action, Abante Drama, Abante Horror, Abante Komedi, Abante Romance, Abante Thriller, at Abante’s Xerex Xaviera Illustrated.  Mga mahuhusay ding nobelista at dibuhista ang nagbahagi ng kanilang mga obra sa mga Abante Komiks sa ilalim ng pamamatnugot ni Willie Fatal. Matindi ang ginawa nilang advertisement para sa kanilang mga komiks. Regular itong inia-anunsiyo  sa kanilang  mga tabloid newspaper. Sa radyo ay  maririnig din ang mga patalastas ng kanilang mga komiks. Sa mga news stand, at sa iba’t ibang bus, taxi, and jeepney terminals ay laganap din ang kanilang mga stickers tungkol dito. Sa murang halaga na 15 pesos (32 pages) mga full length novel ang nilalaman ng kanilang mga komiks. Lahat din ng pahina nito ay  kinulayan (computerized). Ang malungkot, hindi rin nagtagumpay ang huling hirit na ito ng Anerto Publication para pasiglahin ang komiks industry. After two years, naglaho rin ito sa circulation.

Ang Backdoor Publication

 Dark Pages
Ang Indie komiks na inilathala ng
Backdoor Publication

Noong 2003, pagkatapos magsara ang ilang higanteng komiks publication, may maliliit na indie komiks publisher na sumubok ding maglathala  ng kanilang sariling komiks. Kung baga sa barkong papalubog, gusto nilang magkaroon ng sarili nilang bangka na kanilang masasakyan para manatiling nakalutang sa gitna ng daluyong. Dalawa ang nalalaman kong sumubok gawin ito, ang Backdoor Publication na itinindig ng mga former GASI writers na pinangungunahan nina Galo Ador, Ron Mendoza, Ronald Tabuzo, Lito Tanseco, Mars Alvir at  Ako. Nakatulong din namin dito si Jeffrey Marcelino Ong. Ang mga dibuhistang nakomisyon naming gumawa sa maiden issue ng aming komiks ay sina Elmo Bondoc, Mike Lemsi, Rey Macutay, Zar Paraiso Alipis, at Ron Ron Amatos.  Nagtulong-tulong kaming makapag-share ng maliit na kapital para makapag-published at dito nga isinilang ang maiden issue ng “Dark Pages”. Bagamat tradisyunal ang mga nilalalamang  larawang guhit, sadya naming binago ang mukha ng pabalat (cover) nito para maiba sa dating anyo ng mainstream komiks. Dahil sa kawalan namin ng karanasan sa pagma-market nito,  naka-isang isyu lang kami ng nailathala.

Ang Teamwork Media Company

 Voodoo Comix
Ang Indie komiks na inilathala ng
Teamwork Media Company

Isa pang indie komiks, ang naaalala kong lumabas  sa circulation noong 2003. Ang Teamwork Media Company na ang ilang kasamang nagtatag ay mga dating GASI Editor’s na sina Olive Samaniego bilang President/CEO at Emmanuel S. Martinez bilang Assistant to the Vice President. Ang maiden issue ng kanilang “Voodoo Comix” ay naglalaman ng mga obrang sinulat nina Vincent Kua Jr., Mike Perito, Ollie Roble Samaniego, Vic J. Poblete, Jojo Ende Jr., Emmanuel Martinez at Miguel Fries. Ang mga dibuhistang kinuha nilang gumuhit ng kanilang maiden issue ay sina Sonny Trinidad, Al Abetchuela, Jim Espallardo, Larry Santiago, at Vic Catan Jr. Subalit hindi na rin nasundan pa ang inilabas nilang komiks.

Ang Pagkawala ng Komiks

Ano pa’t sa pagkawala ng komiks, tuluyan ng nagkawatak-watak ang mga dating magkakasama sa paglikha ng isang babasahing may dalawang kaangkinan, ang sining sa pagsulat at sining sa pagguhit. Babasahing minsan ay kinaaliwan ng ating mga lolo at lola, nanay at tatay. Babasahing naglalaman ng mga larawan at kuwentong sumasalamin sa ating sariling kultura, lengguwahe, kaugalian, kapaligiran, pananamit, at adhikaing Pilipino. Babasahing lumikha ng mga walang kamatayang komiks character na tulad ng Kenkoy, Dyesebel, Darna, Bondying, Palos at marami pang iba na bukang-bibig pa rin hanggang sa panahong ito. Babasahing pinagmulan ng daan-daang nobela na isinapelikula at naging kabahagi ng ating movie industry.

Ang Panahon ng pag-usad at Pagsulong

Isang malungkot na yugto rin sa buhay ng mga contributor na naging bahagi ng komiks industry sa mahabang panahon ang pagkawala ng komiks. Maraming nawalan ng hanapbuhay sa ganitong uri ng industriya. Hindi lang ang kanilang mga regular employee ang naapektuhan, maging ang mga contributor nito (writer at illustrator) na magkatuwang na gumawa ng mukha at kuwento ng kanilang produkto na nagsilbing "faces in Philippine komiks". Sa pag-usad ng panahon, may mga writer at illustrator na tuluyan nang nagretiro, meron ding mga sumakabilang buhay na. May mga lumipat din sa ibang medium (prose writing, radio and television scriptwriting, painting, advertising, animation etc., etc.). Ang ilan naman ay nangibang bansa at dito humanap ng magandang oportunidad. Sa ibang larangang, malayo sa anino ng sining naman lumandas ang iba gamit ang mga titulong pinagsunugan nila ng kilay.

Sa nagdaang panahon, marami nang naka-move on at kuntento na sa kani-kanilang mga estado ngayon sa buhay. Ganoon man, ang komiks ay isang larangang nakaka-sabik gunitain o alalahanin, lalo na ng mga personalidad na minsan ay gumalaw at naging bahagi nito. Sa aking Komixpage, sinisikap kong manatiling buhay sa ating mga alaala ang kagandahan ng sining/kulturang ito sa kabila ng ilang pangit na karanasang idinulot noong panahong papalubog na ito.

Sa susunod:  The Nationwide  Komiks Caravan 2007 at ang Pagtatangkang Buhaying muli ang  Komiks

Sunday, July 27, 2014

Alfred Pacolor

Alfred Pacolor
Komiks Illustrator

Isa pa sa karagdagang pangalan sa aking talaan sa hanay ng mga komiks illustrator si Alfred Pacolor.  Wala rin akong info nor idea kung kailan siya nagsimula sa kanyang illustration career pero  sa mga komiks ng Atlas Publication ko nakikita ang kanyang mga larawang guhit sa komiks.  Ang pagkakaalam ko ay nakapagtapos  ng Civil Engineering si Alfred Pacolor pero hindi kumuha ng board noon dahil malakas pa ang kita sa komiks. Nakapagdibuho rin si Alfred sa Anerto Publishing Co. kung saan isa siya sa nasa pool of komiks illustrator na nagdidibuho sa publication na ito noong 2002.

Isa sa kuwentong idinibuho ni Alfred 
Pacolor sa Komiks 
 "Kapag Hindi Tayp"
Written by Harold Dormido
Page 1
 Page 2
 Page 3
 Page 4
Komixpage Files

Saturday, July 26, 2014

Sa Likod ng Pabulusok na Komiks Industry may Behind the Scene na Nangyayari (Part 7)



Kung baga sa bukas na aklat, nalaman natin kung ano ang kahulugan ng komiks sa mga Pilipino. Ang mga kaangkinan nito, kung paano isinilang, nagsimula, dumami, lumaganap at umabot sa kanyang pinaka-peak na katayuan. Alam na rin natin ang kahalagahan ng komiks sa buhay ng mga Pilipino at ang mga pasulatan na involved sa paggawa ng komiks. Natalakay ko na rin ng pahapyaw kung kailan, at ano ang mga naging  posibleng sanhi sa pagbulusok ng komiks. Ang kulang na lang dito ay ang mga “behind the scene”  na naganap sa likod ng isang higanteng publication noong panahong papalubog na ang industriyang ito.  Maaaring itanong ninyo kung bakit pinagbabalikang tanaw ko pa ang mga nangyari. Simple lang ang aking rason. Uso ang throwback ngayon at matalas pa ang aking memorya. Bukod dito, naging bahagi ito ng kasaysayan sa huling mga taon, sa naghihingalo na noong industriya. Ito ay hindi isang imbento o hearsay dahil isa ako sa naging “saksi” sa mga naging kaganapan noon. Kung meron mang puwedeng  magbahagi nito sa inyo  isa marahil ako sa may karapatan.
  
Ang Paniningil

Isa sa malinaw na palatandaan na palubog na nga ang industriya ay ang pahirapang  paniningil ng mga contributors sa isang higanteng publication na hindi ko na babanggitin ang pangalan bagamat kumi-kislap pa rin ito sa aking alaala. Ang dating kaluwagan noon sa paniningil at episyenteng pagbabayad sa mga contributors ng naturang publication ay biglang nabaligtad. Sa kasaysayan ng kanilang pagiging contributor (kasama na ako dito) isa na ito sa pinaka-mahirap nilang karanasan. Bukod sa mahaba ang pila, may itinakda ng quota sa pagbabayad sa kanila. Kung tatlumpu ang nakapila at umabot ito sa quota, uuwing luhaan ang mga hindi nakakubra. Next week na uli sila magbaka-sakali. Nang lumaon, hindi na cash, kung hindi tseke na ang ini-isyu sa kanila ng kahera, kesehodang barya lang ang halaga nito. Ang problema post dated check ang ibinabayad at umaabot sa  2 hanggang 4 na buwang paghihintay  bago ito mapondohan. 

Ang Mestiza at ang mga Indio

Noong panahong iyon ay may economic crisis. Ito rin ang taong  pinabagsak ng mga terorista ang World Trade Center sa USA.  Karamihan sa mga ordinaryong contributor ay sa publication lang umaasa ng pagkakakitaan. Natural na higit ang pangangailangan nila ng pera para sa kanilang pamilya. Meron sa kanila na as early as 8 AM ay naroon na at naghihintay sa itinakdang araw nang singilan, pero may pagkakataong biglang i-announce na 5 PM pa raw ng hapon magpapasingil. Kayo na ang mag-imagine kung anong nararamdaman nila sa matagal na paghihintay upang malaman lang pagdating nang itinakdang oras na bumalik na lang next week.  First time ko ring nakita noon ng personal ang mestisang may ari ng naturang publication, dahil siya na ang nangasiwa sa pagbabayad sa mga contributor. Sa kanyang bibig rin nagmula  ang katagang “INDIO” na mistulang panlalait sa mga abang contributors.

Ang Pagpunit ng Tseke

Isa sa hanay ng mga contributor (letratista) ang nag-alsa ang damdamin dahil sa narinig. Sa harap ng mestisang kastila at may ari ng publication,  pinunit niya ang ibinayad sa kanyang tseke na nagkakahalaga ng wala pang isang daang piso. Ang ginawa niyang iyon  ang naging dahilan para pagbawalan na siyang pumasok ng bakuran ng  publication.

Ang Pagbalibag sa Makinilya


Isa pang insidente ang naganap after that incident a few weeks ago. Isa pang contributor (puzzle maker) ang nainip na rin sa paghihintay maghapon at pagpapabalik-balik sa publication. Ang isang makinilya na nakapatong sa isang mesa ang kanyang napagdiskitahang ibalibag.  Ang resulta,na-ban na rin siyang pumasok sa bakuran ng publication.

Ang Pagtalbog ng mga Tseke

Maraming tsekeng  inisyu ang mestisang may-ari ng publication sa mga contributor. May malaki at may maliliit na halaga.  Meron ding mga contributor na  lima  hanggang walong tseke na ang nai-isyu sa kanilang pangalan dahil naipon na ito sanhi nga ng di maayos at pumapalyang pagbabayad ng publication (nai-published at naibenta na pero di pa nasisingil). Sa nakaiinip na paghihintay para maging pera ang tseke, dumating ang sandaling “nagtalbugan” na ang sandamakmak na tsekeng inisyu sa mga contributor. Nangako ang publisher na papalitan nila ng cash ang mga tsekeng inisyu na nagtalbugan matapos tanggihan ng bangko na bayaran ito. May mga ini-skedyul na bumalik, pero hindi dito natapos ang kanilang kalbaryo. Ang pangakong iyon ay “napako”. May mga nag-planong  magsampa ng demanda.  Hindi ko na alam kung natuloy ang balak nilang iyon o na-settle ang problema dahil nagpasiya na akong mag-back out at “pinalipad ko na lang sa hangin” ang mga  tsekeng  ini-isyu sa akin. 

Ang Pagre-reprint ng mga Nilalaman mula sa Old Komiks


Sa aking pagkakaalam, nagpatuloy pa rin sa paglalathala ng komiks ang naturang publication. Pero mga re-print na lang ito ng mga old komiks novels and stories na nalathala noong dekada 60-70. Nang makabili ako ng kopya nito, napansin kong distorted ang mga dibuhong nilalaman ng kanilang komiks dahil ang dating size ng lumang komiks ay tila  iniakma sa sukat ng komiks na lumalabas sa circulation noong 90’s. Sa kasamaang palad hindi na rin ito tinangkilik ng mga komiks readers, na nagresulta nang tuluyang pagkamatay ng kanilang mga komiks. 

Sa susunod:  Sa Pag-eksena ng Abante at Ilang Indie Komiks sa Panahong Palubog na ang Komiks Industry

Wednesday, July 9, 2014

Erick Santos


 Erick Santos
Komiks Illustrator/Lettering Artist

Sa komiks, may isa pang talentong  nasa likod ng mga writer at illustrator. Sila ang tinatawag na letratista o naglalapat ng letra o dialogue sa komiks. Mahalaga ang role na ginagampanan ng isang letratista sa komiks at dito nakasentro ang bulk ng trabaho ni Erick Santos. Marami na rin akong nakitang trabaho ni Erick  na siya ang naglapat ng letra. Hindi lang sa local komiks, naging international lettering artist din si Erick dahil nagkaroon siya ng chance na makapaglapat ng letra sa mga comics abroad noong mid 70’s.  Siya ang letratista ng mga Pilipino komiks illustrator na gaya nina Nestor and Francisco Redondo,  Frank Reyes,  Rudy Florese  etc,  na gumagawa ng kanilang mga obra sa DC Comics. Ilan sa mga niletrahan niya ay ang “Tarzan”, “ Sgt. Rock” at marami pang iba. Although, sa pagiging letratista siya mas naging abala, isa rin siyang dibuhista. Siya ang nagdidibuho sa column na “Sing Along” na lumalabas sa Superyor Komiks noong 1969.

Ilan sa dibuho at obrang nilapatan
ni Erick Santos ng letra sa
komiks

(Courtesy of Edgar Bercasio)
"Sing Along"
Isang music column sa Superyor Komiks na 
si Erick ang nagdidibuho 

"Korak Son of Tarzan"
Iginuhit ni Rudy Florese 
Letratista: Erick Santos
 "Sgt. Rock of Easy Co."
Iginuhit ni  Francisco Redondo
Letratista: Erick Santos